2 Projected Video
Duration: 9'15


Images of flight by spiritual refugees
Text by Evrim Altug
- Storyboards of 'Board stories'that spiritual refugees had made of
The series by Selda Asal entitled 'Restore Hope' consists of five works created since 2004 and questions the paradoxical reality of life and of the individual via video installations of great psychoanalytical depth. This is an individual research project which started off as a work of art.
This is not a stance Asal is unfamiliar with, and she does not assume it simply for the sake of being controversial. A long time before she decided to become an artist, when she was about 10, Asal started to 'conserve' sound recordings of her acquaintances and inventories of mass killings and massacres; what we are talking about here is a determined character, interested in the ecopsychology surrounding her.
Created with an empathy both analytical and critical, Asal's latest series 'Restore Hope' deals with people who have experienced life on the brink of death to such a degree that they have nearly lost their ability to even imagine a future for themselves.
Lasting eight minutes and ten seconds, this video narrative by Selda Asal, the last in a series of five works, is entitled 'Hard to Die'  It was first screened in Belgrade and later shown in Berlin.
This documentary-like video installation starts suddenly, almost as if reported from a war front, and is presented by the 'internal voice' of the artist. As in other work by Asal, the aesthetics of this work exists through its reality and its content. According to Asal, the structure of the sounds and images she has collected, as well as the way those moments have affected the artist, constitute the backbone of the works.
In this work Selda Asal deals not with displaced people, who are the subject of many art works, but with people who have been displaced by others; each of these people, who come from different social classes, narrates the tragedy of  'the other urban refugees'
As the work is screened simultaneously on two large screens, in two languages, it encompasses the fragmented narratives of a traditional, genuine, and anonymous tragedy; women living in various parts of Turkey are placed in the middle of this tragedy, while on its periphery lies the male dominated/patriarchal tradition and the so-called honor violence which encloses these women on all sides.
Selda Asal's work is based not on emotional exploitation or on so-called re-enactions, or thoughtless and cheap dramatic effects, but on a narrative based on documents and observation, free of any artist commentary. Gestures, sounds, and intimacy are featured continuously in the foreground of the work.
In order to create this poignant work, which is infused with a scorching sense of urgency and concern, Asal visited 'Women's Shelters' in many cities. The artist, who functions as a kind of a mediator, witnessed the pain of women who have been forced to live under different identities and in different addresses, and who have actually been displaced within their environments and made into spiritual/emotional refugees.
All of the animated drawings in the videos belong to women who have been abused both sexually and in terms of their identity, and who have been deprived of their rights and freedoms. The greatest fear of these women, who have managed to find refuge in the women's shelters, is to be discovered and recognized by the senior members of their families or by male relatives who intend to kill them.
The majority of the women come from families who were victims of the forced displacement of the mid-1980s in Turkey, which was based on economic and political reasons, and who were suddenly made to live in large cities.
Forced to live in confined spaces and within a traditional and insular lifestyle, the women generally resort to 'living' in these houses because of the abuse and violence they are subjected to at home.
This is where the 'honor' tradition makes its appearance. According to sociological data, the members of a  'clan' or of a family that is generally of Arab, African, or Kurdish origin and numbers between 100-200 individuals, do not let their daughters marry outside the clan, and this insular situation creates the basis for crimes aiming to protect the family's 'honor'.
And it is situations such as rape, incest, forced marriages, and abductions that form the background of these women's stories, narrated here by Asal.
In some extreme situations, in order not to become the executor of the punishment or simply to avoid legal repercussions, families sometimes choose to encourage the women deemed guilty to punish themselves or even to commit suicide.
Sometimes women are presented with instruments of death ranging from medicines to ropes, from guns to sharp instruments, and are expected to use those instruments upon themselves in order to restore the honor of the family or clan. It is at this point that the women desperately attempt to escape their homes.
These details, which frequently appear in Asal's videos both vocally and visually, send chills down one’s spine. The fact that we do not know the faces or identities of these women, some of which had to escape without saying goodbye to their children, is important from two points of view: first of all, the artist imparts to the viewer's conscience the duty to perceive and interpret the whole of the geographical and sociological picture that she has scattered throughout the work, via these fragments of vocal and plastic stories.
Secondly, the risk that the identities of these women, who have been deprived of their names, should be revealed, along with the reality of their consequent need for security intersect with Asal's sense of humane and ethical responsibility.
Through this ethically concerned and critical style, the artist avoids reifying the stories that embody the 'subject' and she also manages to render visible a very serious issue, via the triangle of arts, ethics, and aesthetics, without putting the stories themselves at risk.
Once filtered through the prism of an intermediate surface consisting of narrative, bodily movements, and the women’s imagination, the original pictures, the only material that Asal uses, project onto a white sheet of paper the psycho-iconography of the scene we see, with an unexaggerated but tension inducing anxiety.
The pictures produced by the women who own the stories present a striking choice of colors such as black, red, and white, which have clear and universal meanings.
The white sheet of paper frequently overlaps with the dreams and the disappointments in the pictures accompanying the stories, and the exaggerated presentation of the sound of the drawing increases the harshness of the traces that the narrative engraves upon the memory.
The women, who shed silent tears, place the phallic, huge, micro 'power' knives and the guns in the middle of the paper. They feel the need to write 'our lives are ruined because of you' or even 'we are the living dead'  in faint letters, in a corner of that same paper.
They are the surreal painters of suffering so intense that it cannot be real.
It is clearly visible from the pictures the women draw that their pens and their eyes bleed. The identity crises they experience can easily be perceived from the clothes and wedding dresses hanging on the empty sheets of paper, but it is difficult to digest these images. In one of these pictures a bride with a small face, a huge wedding dress, a black veil, and a red ribbon, floating in the void, watches the viewers from above her tomb and the tombstone engraved with the causes of her death. This is followed by a woman who is surrounded by a composition consisting of a snake symbol, a kite, and a crucifix, and by slogans full of anger, directed at a former spouse.
Another woman, grieving because she was forced to abandon her child, entrusting it to God, and thus cutting short her own motherhood, turns her back to the paper, and moves towards an unknown and fluctuating border.
Selda Asal's work 'Hard to Die'  actually evokes a forensic study of pictures which consecutively identify a primitive, patriarchal mentality that invades the personality and the bodies of women who have been exiled from their lives and experience suffering of a kind that we have never seen before. It is hard to ignore such evidence.
And having watched this work, it is hard to continue leading a carefree life.
* Member of AICA -Turkey, Journalist.

Hard to die, hard to encounter, hard to ignore_

Isin Onol

The era we live in teaches us to acquire and use information rapidly, however, paradoxically, it simultaneously sets up the conditions for forgetting what's learnt and ignoring these facts at the same speed. As the children of this contradictory course we seem not to be able to prevent our lives becoming a pathetic irony stuck in the learning-ignoring-forgetting triangle. Art, on the other hand, brings up this irony again and again, to create new encounters for the viewer perhaps to be ignored once more.

Selda Asal, in her video installation series of Restore hope investigates the connection between the sentiment of  'hope' and holding on to one's own existence. She points out the thin border between having hope and the moment of losing it. Every single video of the series creates similar questions in the viewer's mind: Where does hope start and where does it end? What motivates it to exist or disappear? What happens when one loses it or regains it? Ironically and sadly the viewer is left with a feeling of hopelessness and powerlessness. They can only ignore what seems inevitable.

In this series of video installations Selda Asal analyses the fact of suicide as the very thin border between death and life, and between having and losing hope. The series started with young girls who had attempted suicide, and young boys with drug addictions. It is now being completed with this fifth work untitled Hard to die which is about the tragic stories of the women who have been forced into suicide by their own families in order to preserve their so-called 'honour' . During the creation process of the entire series, Asal selected and visited several 'restoration places' for hope, such as hospitals, clinics, various committees and for the last project, women's shelters in many cities. She encountered the tragic stories about 'honour-killings' at first hand and represented these stories through her artistic point of view.
  
Selda Asal realised this project by individually interviewing several women most of whom were associated with women's shelters. Encountering so many powerful stories she occasionally found herself in the role of mother or therapist. This is borne out by the chosen title of the work Hard to die. It's hard to die! Especially when these women have been forced into death by their own families. The stories are told by women who are often forced into death with the consent of their families, and often after having experienced rape and other sexual harassments. These women were actually some of the few survivors who have been able to run away from the trouble. They were strong enough to fight with the realities of their lives or weak enough not to commit the sin of killing oneself as indicated by the religion. Ironically, in this context, Asal's title Hard to die reminds us Michael Foucault's texts on 'right to die'.

Ruhsal mültecilerin kaçış resimler

Evrim  Altuğ *

- Storyboards of “Board stories” that spiritual refugees had made of

Selda Asal’ın 2004’ten bu yana beş ayrı bölümde işlediği “Restore Hope” / Umudun Kurtarılması başlıklı eser dizisi, yaşamın ve bireyin çelişkili gerçekliğini, psikanalitik derinlikli video düzenlemeler aracılığı ile sorguluyor. Bir sanat eseri olarak başlamamış, bireysel bir araştırma projesi bu.

Bu durum, Asal’ın yabancısı olduğu, sırf ilginç olsun diye ortaya koyduğu bir tutum da değil. Sanatçı olmaya karar vermeden çok önce, 10 yaşında iken, tanıdıklarının ses kayıtlarını, toplu ölüm ve katliamların dökümlerini ‘muhafaza’ etmekle işe başlamış, etrafındaki eko - psikolojiye meraklı, ciddi bir iradeden söz ediyoruz zira.

Asal’ın analitik ve eleştirel bir empati ile ortaya koyduğu son dizi Restore Hope, bugüne kadar yaşamın ve ölümün kıyısında gezinen, gelecek tahayyülünü yitirme noktasına getirilmiş insanları konu alıyor.

Selda Asal’ın beş parçalık bu diziyi sona erdiren, Berlin’e taşıdığı sekiz dakika, on bir saniyelik video anlatısı ise, “Hard to Die” / Ölmek Zor başlığını taşıyor. Bu eser daha önce ilk kez, Belgrad’da da izlenmişti.

Bir savaş cephesinden aktarılırcasına birdenbire başlayan, sanatçıya ait bir ‘iç ses’ ile sunumu yapılan bir dokümanter nitelikli video düzenleme bu. Asal’ın önceki işleri gibi, estetiğini, kendi gerçekliği ve içeriğiyle var ediyor. Asal’a göre topladığı ses ve görüntülerin kurgusu, anların sanatçı üzerinde bıraktığı etki, yapıtların belkemiğini oluşturuyor.

Selda Asal, çalışmasında sanat eserlerinde çok kereler işlenmiş yersiz yurtsuzları değil, bu kez yersiz - ruhsuz bırakılmış insanların trajedilerini gündeme taşıyor; her biri farklı sosyal çevrelere ait ‘öteki kent mültecileri’nin dramını bize aktarıyor.

Aynı anda, art arda iki ayrı büyük ekranda, iki dilde izlenen yapıt bu bakımdan, merkezinde Türkiye’nin belli başlı noktalarında yaşayan kadınların yer aldığı, ancak periferisinde, ülkenin tümüne ağır basan erkek egemen / ataerkil töre ve sözde onur şiddetinin bu kadınları kuşattığı, geleneksel, hakiki, anonim bir trajedinin parçalanmış anlatılarını kapsıyor.

Selda Asal’ın çalışması, duygusal istismara, sözde canlandırılmış körü körüne ve ucuz dramatik efektlere değil, belgeci, gözleme dayalı ve yorumsuz bir aktarıma yöneliyor. Eserde özellikle jestler, sesler ve mahremiyet, sürekli ön planda tutulmuş görünüyor. 

Asal bu yakıcı, endişe ve telaşla burun buruna hızdaki yapıtı ortaya çıkarabilmek için, Batman, Urfa ve Siirt ile bir çok kentteki ‘Kadın Sığınma Evi’ni ziyaret etmiş. İnsandan insana, bir arabulucu gibi çalışan sanatçının acılarına tanıklık ettiği, farklı kimlik ve adreslerde yaşamak durumunda bırakılmış bu kadınların bir çoğu, kendi coğrafyalarında sürgün edilen birer ruh / duygu mültecisi, aslında.

Videolarda izlediğimiz animasyon çizimlerin hepsi de, gerek kimliksel, gerekse cinsel yönden istismara uğratılmış, hak ve özgürlükleri ellerinden alınmış bu mağdur kadınlara ait. Bulunmak, canlarına kastetmiş aile büyükleri ya da erkek üyelerince tanınmak, bir şekilde bu ‘Sığınma Evleri’ne girebilmiş kadınların en büyük korkusu.

 Kadınların çoğunluğu, Türkiye’de 1980 sonrasında yaşanan, kimi ekonomik, kimi siyasi nedenlere dayalı zorunlu göçlere maruz kalarak, orta ve büyük ölçekli kentlerde bir anda yaşamaya bırakılan ailelerden geliyor.

Bu kentlerde, küçük apartımanlarda bir arada ve kapalıdevre gelenekçi yaşam alanlarına sıkıştırılan kadınlar, genellikle tacize ve şiddete maruz kaldıkları için bu evlerde ‘yaşamaya’ itiliyor.

‘Töre’ geleneği de işte tam bu sırada su yüzüne çıkıyor. Sosyolojik verilere göre, genellikle Arap, Afrikalı ve Kürt kökenli olan ve sayısı 100 ile 200 arasında bulunan bir ‘aşiret’ veya ailenin bireyleri, ‘kendileri’ dışında kimseye ‘gelin’ vermediği için, bu sıkışık durum kendi suçlarını ortaya çıkarıyor.

İşte, tecavüz, ensest veya zorla evlendirme ya da kız kaçırma gibi durumlar da, Asal’ın hikâyelerini anlattığı bu kadınların hikâyelerinin arka planını oluşturuyor.

Bu vakalar arasında öyle durumlar da yaşanıyor ki, aileler, suça kendi kendilerine infazcı olmamak, hatta hukuken suçlu durumuna düşmemek için, suçlu varsaydıkları kadın adına verdikleri cezayı kendi kendine çekmesini ve onu zorunlu olarak intihara teşvik yolunu bile seçebiliyor.

Kimi odalarda, kadınlara ilaçtan urgana, silahtan kesici aletlere bir çok ölüm eşyası sunulabiliyor ve kadından, aile veya aşiretin namusunu temizlemesi isteniyor. Zaten kadınların bir çoğu tam da bu süreçte, can havliyle evden kaçmaya çalışıyor.

Bu detaylar, Asal’ın videosunda gerek sesli, gerekse görsel olarak sık sık gün ışığına çıkarak insanı ürpertiyor. Videolar boyunca, kimi çocuğuna veda edemeden kaçmış bu kadınların yüzleri ve kimliklerini tanıyamamış olmamız, bu anlamda iki işlev taşıyor: Birinci olarak, sanatçı, aktardığı bu sesli ve plastik öykü parçalarıyla, tedirginlik içinde yapıta serpiştirdiği coğrafi ve sosyolojik resmin bütününü algılama ve yorumlama görevini bizzat izleyicinin vicdanına devrediyor.

İkinci olarak, isimleri ellerinden alınmış bu kadınların özel yaşamlarının deşifresi tehlikesi ve bununla gelen güvenlik ihtiyaçlarının gerçeklik hali, Asal’ın insancıl ve ahlâki sorumluluk bilinciyle aynı düzlemde kesişiyor.

Sanatçı bu, etik kaygılı, tepkisel üslupla hem ‘konu’ya beden olan hikâyeleri şeyleştirmemiş, hem de onları riske atmadan, son derece ağır bir konuyu, sanat, etik ve estetik üçgeni üzerinden gözle görülür hale getirmiş bulunuyor.

Anlatı, bedensel jestler ve kadınların hayal gücünden ibaret bu ara yüzeyin prizmasından süzülerek Asal’ın başvurduğu yegâne malzeme olan özgün resimler ise, izlediğimiz düzenlemenin psiko ikonografisini beyaz kâğıtlar üzerinde, abartısız, ama gerginlik veren bir telaşla biçimlendiriyor.

Hikâye sahibi kadınların ürettiği bu resimlerde özellikle siyah, kırmızı ve beyaz gibi, evrensel anlamı son derece açık yorumlanabilecek renklerin seçiliyor olması, dikkat çekiyor.

Beyaz bir kâğıt, hikâyeler eşliğinde izlenen resimlerde çoğu kez hayaller ve hayal kırıklıklarıyla örtüşürken, yapılan resimlere ait çizim seslerinin abartılı sunumu, anlatının belleklerde kazıdığı izlerin katılığını artırıyor.

Gözyaşlarını içlerine akıtan, kendilerine doğrultulmuş fallik, kocaman mikro ‘iktidar’ bıçaklarını, tabancaları kâğıdın tam ortasına ister istemez yerleştiren kadınlar bunlar. Aynı kâğıdın bir köşesine, sinik harflerle “…sizin yüzünüzden hayatımız karardı.” Hatta “Birer yaşayan ölüyüz.” deme ihtiyacı dahi duyuyorlar.

Gerçek olamayacak kadar ağır acıların, gerçeküstü ressamları onlar.

Bu kadınların kalemlerinden, gözlerinden kan damladığı, resimlerinde açıkça görülebiliyor. Bu kadınların yaşadığı kimlik krizleri, boş kâğıtlarda asılı duran giysi ve gelinliklerden kolayca, ama hazmı çok zor şekilde seçilebiliyor. Kara duvaklı, kızıl kurdeleli, boşlukta süzülen, küçük yüzlü, kocaman gelinlikli bir gelin, bu resimlerden birinde kendi mezarı ve mezar taşına yazılı ölüm nedenleri üzerinden izleyiciyi izliyor. Bunu, bir yılan sembolü, uçurtma ve çarmıh arasında bir oluşumun ortasında kalmış bir kadın ve eski eşe dair öfke sloganları izliyor.

Bir başka kadın, bebeğini ardında bırakıp, Anneliğini yarıda kesmek zorunda kalarak bebeğini Allah’a emanet etmenin üzüntüsüyle kâğıda sırtını dönüyor, bilinmeyen ve dalgalı bir sınırın ardına doğru uzaklaşıyor. 

Selda Asal’ın çalışması ‘Ölmek Zor’, aslında, bugüne kadar göremediğimiz tüm acılarıyla, kendi varoluşlarından sürülmüş kadınların benliklerini, tenlerini işgal eden ilkel, ataerkil bir zihniyetin eşgalini art arda belirleyen bir adli desen etüdünü çağrıştırıyor. Hiçe sayılması zor deliller bunlar.

İzledikten sonra yok sayıp eskisi gibi kayıtsız yaşamak da zor.               

* AICA - Türkiye üyesi, Gazeteci.

Olmek zor, karşilaşmak zor, gormezden gelmek zor…

Isin Onol

İcinde bulundugumuz cag, bir yandan insana bilgiye ulaşmayi ve onu kullanmayi ogretirken, bir yandan da ogrendiklerini gormezden gelmeyi, bildigini unutmayi şart koşuyor. Bu celişkili surecin cocuklari olarak bizler bu ogrenme-yok sayma-unutma ucgeni icinde yaşantilarimizin acikli bir ironiye donuşmesinin onune gecemez gibiyiz.

Sanat, ote yandan, bu ironiyi tekrar tekrar gun yuzune cikarip, belki yine gormezden gelinecek olan yeni karşilaşmalar sunar.

Selda Asal’in Umudu Onarmak adindaki video yerleştirmeleri serisi de bu tur karşilaşmaya mekân aciyor. Bu yerleştirmeler serisinde asal, ozunde, olum ile yaşam arasinda, umudun kazanilmasi ve kaybedilmesi arasinda incecik bir cizgi olarak tanimlanabilecek “intihar” meselesini irdeledi. İntihar teşebbusunde bulunmuş genc kizlar, tiner/uyuşturucu bagimlisi genc delikanlilar ile başlayan seri, intihara zorlanan kadinlarin dramatik hikâyesi olan “tore cinayetleri” ile son buldu. Bu sureclerde Asal, “onarim” cabalari verilen hastaneler, klinikler, siginma evleri gibi mekânlari ve buralara ulaşabilmiş insanlari konu etti. Tum bu seri, “umut nerede başlar, nerede biter, kaybedilince yeniden kazanilir mi, onarilir mi” sorularini izleyicinin zihninde oluştururken bir yandan da dokumanter dili ile duruma “tanik olma” durumunda biraktigi izleyicinin yok sayma-gormezden gelme sinirlarini zorluyor.

Kasim ve Aralik aylarinda Belgrat ve Berlin’de sergilenmiş olan bu video yerleştirmesi Olmek zor adini taşiyor. Cift projeksiyon ile izlenen bu yerleştirmede Asal, tore cinayetleri/intihar zorlamalarindan kacip kurtulan kadinlarin kendi olumlerini gercekleştirme sureci ile yuz yuze getirilişlerine, durumun icinden bir bicimde kacabilmiş olsalar da bunun hayatlarini nasil yonlendirdigine izleyiciyi tanik ediyor. Anlatan kadinlarin yuzlerini elbette goremiyoruz, cunku onlar olum gerceginin icinde yaşamaya devam ediyorlar. Yuzleri, nerede yaşadiklari, ne yapmakta olduklari bilinmemeli ki yaşamaya devam edebilsinler.  İzleyiciye aktarilan, anlatimcilarin yuzleri yerine bedenlerinden, hikâyelerini anlatirkenki ifadelerinden, pozisyonlarindan, el hareketlerinden goruntuler ile yine anlatimlari sirasinda yapmakta olduklari cizimler. Olabildigince yalin anlatimli bu videolarda Asal, sanatci olarak kendisini neredeyse gorunmez hale getirecek kadar arka planda tutmayi ve hikâyelerin carpiciligi ile izleyiciyi baş başa birakmayi tercih etmiş. Siginma evleri ve seyahatlerde uzun soluklu bu calişmayi gercekleştiren Asal, kadinlarla birebir goruşmeleri gercekleştirirken kendisini zaman zaman anne, zaman zaman terapist rolunde buluyor ister istemez, ve koyula ilgili asil yorumunu eserini isimlendirirken ortaya koyuyor: Olmek zor! Hele de bireyi yaşama baglamasi, ona guc vermesi beklenen ailesi tarafindan buna zorlanmasi, caresiz birakilmasi daha da zor. Cinsel taciz, tecavuz gibi zorbaliklarin ardindan bu toreler yolu ile yani başimizda ve dunyanin her yerinde olume zorlanan, yaşamda kalma haklari ellerinden alinan bu kadinlarin hikayesi “Olmek zor” (Hard to die) başligi ile ironik bir bicimde Michael Foucault’un “olme hakki” (right to die) uzerine yaptigi sorgulamalari akillara getiriyor.

Videonun ses efektleri ve incecik, ic yakan bir tini olarak duydugumuz muzik de oldukca minimalize edilmiş. Vurgulanan ses, hikâyelerini anlatan kadinlarin cizimleri sirasinda oluşan “hişirti”. Yaşanan Aci, stres, korku, panik, verilen mucadelele, kadinlarin guclu duruşlari, ofkeleri, anlattiklari oykunun iceriginden, ya da anlatim bicimlerinden, ses tonlarindan, hatta aglayişlarindan cok bu hişirti ile ulaştiriliyor izleyiciye. İzleyici, kacip kurtulma mutlulugu ve her an geri yakalanma panigi arasindaki bu girdaba tanik olurken, caginin kendisine kazandirdigi bildik gormezden gelme, yok sayma gudusu ile ayriliyor sergi mekânindan.

Umudu Onarmak adli serinin ilk videolari ceşitli versiyonlari ile Strasbourg, İstanbul ve Kopenhag’da da gosterilmişti. Serinin Olmek zor isimli bu son video yerleştirmesini Nisan ayinda İstanbul sanat izleyicisi de gorebilecek.